Je mutte mar hoare wy ‘t seit: foar de blinen

We kregen wear un paar moaie ferhaaltsjes fan Nutterd, dus houw dy fast; hier ut earste over ut stadsleven út Nutterds jeugd en jonge jaren in Dokkum:

‘Ik bin in de Koaningstraat geboren en dat is al een moai tydsje leden. Su kwam de groenteman noch met de honnekar del en ok nòch de tonnelegers. Ien fan dy tonnelegers war un kammeraad van myn fader en dat had su syn foardelen. At je wat te feul fisite hadden, dan pisten dy de tonne tot de rand toe fol en dan konnen je der gif op innimme dat de tonnelegers – at se bij jou deur de gang kwamen – even ergens teugen an stoaten su dat der un beste klets bij dij in de gang lach, met de mededeling dast de folgende kear de tonne beter earst eefkes afrome konst. Hè wij noait last met had…

Ik war toen noch mar een jonkje en Dokkum war nyt su groat, dus idereen kon mij. Fiel ik inne gracht of ging ik over onbetrouwber ys, myn fader en moeke wisten ut al foardat ik thús was.

As jonkjes hadden wij noait geld, dus sochten we wel us wat peukjes fan de straat, dan konnen we stikem smoke. Mar wij gingen ok wel us bij de deuren langs om ouwe kranten. Dy brochten we dan naar Helder op de Stienendam en dan hadden we toch un paar stuvers. Om su feul mogelek ouwe kranten met te krijen belden we dan an en seiden: ‘Hewwe jou ok ouwe kranten voor de blinen?’ We dochten dat dy blinen ut toch niet sagen at we de senten in oans eigen sak staken.’

Nutterd

Deel dit bericht:

Ut is nou altyd koud in Dokkum

JE MUTTE MAR HOARE WY ’T SEIT
UT IS NOU ALTYD KOUD IN DOKKUM

Ut war un lange, warme winter en nou ’t de dagen wear lenge, bedenk ik dat ik ut eigenleks nyt koud had hew. Disse week war ut selfs de warmste dach oait in febrewaris en Nutterd liep al in un T-sjurtsje over de Syl, wêr’st nou trouwes al an twee kanten ijsko’s kope kinst. Hoe at wij ut ok hoopten, der kwam dit jaar wear gyn Elfstedentocht en ut Kearpunt lei der stil en ferlaten bij… De langste perioade oait: al langer as tweeëntwintech jaar is der nyt mear stempeld op ut Kleindiep en Fedde Sonnema riep mar: ‘Ut kin net!’

De Koaninklukke Dockumer Ysklup har foar de winter noch un moai nij klompehokje bouwd en toen ut un nachtsje froar, kreech elk direkst un bryfke in de bus dat je de kontribusje noch wel overmake mochten, want de winter kwam der an… Se konnen noch wel wat stúvers brúke. Mar de ysbaan het amper dicht leit en kon dus ok nyt open. Ut war gewoan nyt koud genoech in Dokkum! Behalve op de Markt. Dêr is ut altyd koud. Want dêr staat nou oans Ysfontein; de enigste echte in de hele wereld! Der spuit gyn water út disse fontein, mar kouwe nevel wazemd der omhooch en hij staat folop te ronken, want anders slaat ut nyt wit út. Hoe komme je der op? Un kapitaal an koper war der noadech, want beton war nyt koud genoeg. Suwat hewwe wij noch noait in Dokkum sien! Prachtech maakt doar de Mannen fan Staal trouwes.

Mar wat, at ut straks ècht warm wurdt in oans stadsje? Wat un energy sil dat kòste… De kouwe rillingen lope mij over de ruch at ik dêr an denk! En wy sil dat betale? Wij krije nou fast un feul hogere rekening fan’t elektrys. As ut echt seumer wurdt, mut de stekker der mar un poaske út. (At dat dan mar gyn koperdieven antrekt…). En Pyt Paulusma hoeft ok nyt mear naar oans stadsje te kommen, want in ut wear hoeft hij hier nyt mear te kiken: ut is nou altyd koud in Dokkum! De miljeuspijbelaars kinne in Dokkum moai thúsblive, want ut broeikaseffekt bestaat hier nyt.

Wilstou reageare? Da ’s moai, mar in ut Dokkumers graach! Myn grammatika is ok nyt perfekt en dou hest ien foardeel: der is gyn faste nòrm foar ut Stads, dus skryf su’st dou praatst!                                                     warner.b.banga@knid.nl

Deel dit bericht:

Je mutte mar hoare wy ‘t seit: jou of dou

Ut het un skoftsje stil weest, want ik war druk met fanalles en noch wat. Toch is der wel wat gebeurd, want na de foarige kollumn kreech ik un reaksje fan Janny. Se fon de kollumn over wêr’t ut Dokkumers goëd foar is moai, mar der must hur wat fan ‘t hart. Janny steurde hur an ut woardsje ‘jou’ dat ik hieltyd brúkte. Folgens hur is dat Luwadders en mut ut in ut Dokkumers ‘dou’ weze.

Ik denk en fyn dat ut beide kin en nyt echt met ut Luwadders te doën het. Ut is ok wat un gefoëlssaak. ‘Jou’ staat mear foar ‘u’ of ‘gij’ en is wat afstandeleker en ‘dou’ is ut wat minder formele ‘jij’. Ik sêch earder ‘jou’ at ik de mênsen nyt persoanlek kin. Met ‘dou’ wurde de klanken in de werkwoarden derachter ok mear opslokt: ‘dou must’ en ‘dou gaast’. Fan Pieter Duijff fan de Fryske Akkedemy mut ik selfs ‘mutst’ en ‘gaatst’ skrive! Ik fyn ‘jou mutte’ en ‘jou gaan’ moaier (lees: Stadser) klinken dan ‘dou must’ en ‘dou gaast’.

Pieter seit dat beide fòrmen ok in ut Snekers foarkomme en dat ‘jou’ dêr foar meiskes brúkt wurdde en ‘dou’ foar de jonges. Ut lykt der op dat ‘dou’ wat minder fetsoënlek is. Pieter is der wel seker fan dat beide formen in ut Dokkumers foarkomme, dus wij kinne gewoan ‘jou’  of ‘dou’ teugen mekander sêgen blive. Boven ut leugenbankje staat trouwes ‘je’ fan ‘jou’! ‘Jou’ mutte dus mar hoare wy’t seit!

Wille jou reageare? Da ’s moai, mar in ut Dokkumers graach! Myn grammatika is ok nyt perfekt en jou hewwe ien foardeel: der is gyn faste nòrm foar ut Stads, dus skryf su ’t jou prate of su’st dou praatst!
warner.b.banga@knid.nl

Deel dit bericht:

Wêr ut Dokkumers goed foar weze kin

Ut jaar 2018 is wear ferbij. Ut war un moai kultureel jaar, ok al het Dokkum as ienechste noch altyd gyn fontein. Sil dy der oait komme? Wij sille ut sien. Wij hewwe un boël geduld…

Mar noch wat kultureels: hoe komt ut met oans Dokkumer stadstaaltsje? 2018 war ok ut jaar fan de sprookjes fan Grimm in ut Stads en de Dach fan ut Stadsfrys in Franeker. Op ut sympoasium dêr, bin ik mij der fan bewust wurden dat wij ut Stads mear brúke mutte, wille wij ut behouwe. Anders is oans stadsdialekt su ferdwenen! In de stad Franeker is un klupke mênsen dy’t hur dêr met doënde houwe: un echt Genoatskap foar ut Behoud fan ut Franekers. Dat lykt oans ok wel wat. Oans, want ik hew ut ’er ok met Nutterd over had.

Su at jim nyt wete kinne, is Nutterd krekt stopt met werken. Dus het hij nou tiid feur andere dingen, su as ut skriven fan un stukje in ut Dokkumers. At je un eigen bedrief hewwe, dan wurre je altiten beld deur lui dy’t je wat ferkope wille. En dy hewwe allemaal su’n kursus daan, wêrin se ferteld is dat se earst frynden wurre mutte met jou. Dus dan beginne se altyd met un ouwehoerferhaal en probeare se út te finen wêr’t je van houwe: ‘Al op fekaansje weest?’ of ‘Foetballen sien?’ en gaan su mar deur.

En at ut un bedryf fan búten Fryslaan is, dan krijst faak su’n fentsje dat dêr werkt en Frys kin. Dy mut dan alle Fryse bedriven belle. Nou, dat begint altiten met de fraach: ‘Kin ut in ut Frys?’ Dat skept een band nou? Dan gaan mij de haren al overend staan. Wat mut ik met dy fent en wat mut ik met de rotsoai dy’t hij kwyt wil? Dus dan sêch ik altiten: ‘Nee, mar in ut Dokkumers kin wel!’ Dan wurdt ut stil an de andere kant fan’e line. Wech is syn moaie opening. Hij kin dan krekt nog even fertelle wat er kwyt mut, mar dan bin ik, en hij ok, der klaar met. Su sien je mar wear, wêr ut Dokkumers allemaal goed voor weze kin. Nutterd en ik binne ut der over iens: wij wille ut Dokkumers in 2019 mear op de kaart sette!

Wille jou reageare? Da ’s moai, mar in ut Dokkumers graach! Myn grammatika is ok nyt perfekt en jou hewwe ien foardeel: der is gyn faste nòrm foar ut Stads, dus skryf su at jou prate! warner.b.banga@knid.nl

Deel dit bericht:

Je mutte mar hoare wy ‘t seit: Dockumer tyd

Der is wintertyd en somertyd, we kinne un teugenwoardeche tyd en de ferleden tyd, mar nou is der ok Dockumer tyd! Helendal út Sjina, dat wel…
De Dokkumers Wytse Piersma en Feddy Vos wúden un eigen hurloazje make dat oans moaie stadsje ear andoët en wêrbij seit wurdde sil: ‘Wij magge bêst un bitsje groats weze op wêr’t wij wech komme!’ Un Dokkumer klokje foar echte Dokkumers dus. Se hewwe der toen un hele tyd over nadòcht en toen’t de tyd ryp war, is Feddy un tydsje naar Sjina gaan om alles te regelen: 100 nummerde hurloazjes met Dockumer tyd: dêr kinne jou noch krekt op tyd ut ouwe jaar met útsitte.

MEGANYSK staat der op de admiraalblauwe wizerplaat, mar ok de letters S.P.Q.D. en DOCKUM fansels; fandaar ok dat ’er Dockumer tyd út komt. Ut is un meganys hurloazje omdat der gyn leechlopende en miljeufersmearechende batterijen in sitte, mar jou mutte ut self fan tyd tot tyd opwinde; ut tikt dan ok su moai ouwerwets! Un tydsje leden liepen ouwe Dokkumers faak met su’n klokje an un groate sulveren ketting, krekt as hadden se de Granaet self in’e búse. Dat S.P.Q.D. is nòch út de Spaanse tyd: ‘Senaat en befolking fan Dockum’, mar in de stad seiden se toen faak: ‘Spaanse Pokken Quelle Dockum!’

Ut moaiste fyn ik noch wel de glazen achterkant! Kinst su moai in de tyd kike. Hoe’t ut klokje mar doartikt. Tyd flycht at je lol hewwe, mar tyd is ok geld, want ut kost wel un paar senten, al hewwe jou dan ok wat spesjaals.
‘De tyd houwt gyn skoft!’ sei Wytse bij de presentaasje fan syn nije klokje. Nou mar hope dat ’er gyn Dockumer kwartierke op sit… De tyd sil ut leare.

Wille jou reageare? Da ’s moai, mar in ut Dokkumers graach! Jou hewwe ien foardeel: der is nòch gyn faste nòrm foar ut Stads, dus skryf su at jou prate!
warner.b.banga@knid.nl

Deel dit bericht:

Je mutte mar hoare wy ‘t seit: ut peard fan Sinterklaas

Su waar, wij hewwe un reaksje kregen! In ut Dokkumers noch wel. Ik bin der kapot fan…
Ik docht dat der wel un paar onferdraachsame Cambuursupporters komme suden, mar Cambuur ferloor ok door de week; dus ut bleef stil. Mar toen kwam der un meeltsje fan Nutterd. Hij wu ok wel us un stukje skrive in ut Dokkumers en dat befyl su goed dat er mij un moai ferhaal opstuurde! Omdat Nutterd onbekend blive wil,doet er dat onder un pseudonym, mar ut is waarlek gebeurd:

Nutterd mut jim even un ferhaaltsje fertelle over ut peard van Sinterklaas. Hij hoopt wel dat de kynders naar bêd binne, want ut is nochal un raar ferhaal. Nutterd is namelek un goeie kammeraad van Sinterklaas in Drachten. Dy komt dêr al 25 jaar bij de intocht as Sinterklaas binnen. Mar hij hèt un probleem: hij is skitene benoud foar pearden. Dus de manege soekt altiten un hartstikke rustege schimmel út. Dan nòch even foar die tyd proefride op dat peard. Su ging ut al jaren, mar ut war altiten weer un striid.

Un paar jaar leden war ut wear su fer: proefride. Goait dat peard him der niet af? Nou de rapen waren gaar! Ik gaan niet mear op dat peard, enz. enz. Mar ja, un intocht sonder peard dat kon toch ok niet? Dus der wurdde un plan bedacht dat de Sint toch op ut peard kon. Se suden ut beest un bitsje valium geve, dan sú der wel rustech blive.

Eindelijk is ut su fer: de Sint komt met syn stoomboat op de Kaden an en ut peard staat al braaf te wachten tussen alle faders en moekes met kleine kynders. Sint swaait en geeft handsjes en mut dan op ut peard. Maar dat gaat geweldech! Ut peard is su rustech as wat. Sint foëlt him al wat mear op syn gemak en drapeart syn mantel prachtech over ut peard hene. Dan op naar ut sentrum. Overal mênsen laans de route en ut valt de Sint op dat se steeds mear wille hewwe. Se beginne selfs te wizen onder ut peard. Wat is der an de han? Nutterd ston der ok te kiken en wat hij toen sach, was nyt te geloven: der kwam un hele groate slappe lul onder de mantel van Sinterklaas, út, asof ‘ie van himself war. Krekt wat te feul falium.

Nutterd

Wille jou reageare? Da ’s moai, mar in ut Dokkumers graach! Jou hewwe ien foardeel: der is nòch gyn faste nòrm foar ut Stads, dus skryf su at jou prate!
warner.b.banga@knid.nl

Deel dit bericht: