Dokkum toen en nu: Titus Brandsmastrjitte

De historische binnenstad van Dokkum kent tal van bijzondere plekjes met een goed verhaal. Zowel binnen als buiten de binnenstad zijn de afgelopen jaren gebouwen gesloopt, opgeknapt of nieuwgebouwd. In-Dokkum.nl duikt in de rubriek ‘Dokkum toen en nu’ de geschiedenis in. Waarom heeft een straatnaam die naam gekregen? En wat stond er vroeger op de plek van wat er nu staat? In deze editie: De Titus Brandsmastrjitte, een straatnaam vernoemd naar de pater Titus Brandsma. 

Anno Sjoerd Brandsma
Titus Brandsma werd in 1981 geboren in Oegeklooster vlakbij Bolsward. Hij werd geboren onder de naam Anno Sjoerd Brandsma. Op 11-jarige leeftijd vertrok hij naar een middelbare school in Brabant. Hij voelde zich aangetrokken tot de orde der Carmelieten en trad daar in 1885 in. Hij nam daar zijn vaders naam “Titus” (de leerling van St. Paulus) aan en studeerde filosofie en theologie. In Rome behaalde hij de doctorsgraad in de filosofie en vervolgens werd hij tot hoogleraar benoemd aan het toenmalige grootseminarie van de paters Carmelieten te Oss. In 1923 volgde zijn benoeming tot professor in de geschiedenis van de wijsbegeerte aan de Katholieke Universiteit van Nijmegen. Ondanks een zwakke gezondheid was hij op vele fronten van het geestelijk en maatschappelijke leven actief. Zo deed hij onder ander zeer veel voor de bevordering van de Friese cultuur en voor de katholieke journalistiek en het onderwijs.

Protest
Toen in 1941 de kranten verplicht werden advertenties van de N.S.B. op te nemen, schreef Titus Brandsma daar, in opdracht van aartsbisschop Mgr. dr. J. de Jong,  een protest tegen. Hij riep de kranten, die zich katholiek wilden blijven noemen, op om de N.S.B. in hun krant te weigeren. Het directe gevolg was zijn arrestatie op 19 januari 1942 en gevangenzetting in Scheveningen. Na enkele overplaatsingen kwam hij uiteindelijk terecht in het concentratiekamp in Dachau waar een kamparts de door martelingen verzwakte pate Titus op 26juli met een spuitje afmaakte.

Eerbetoon
In Dokkum was Titus Brandsma vooral voor Bonifatius’ nagedachtenis actief. Nadat hij in 1924 had deelgenomen aan de eerste pelgrimage naar Dokkum van Friese priesters, hoorde hij tot de oprichters in 1925 van de Broederschap van de H.H. Bonifalius en Gezellen. Deze beijverde zich met succes voor de bevordering van de bedevaart en de totstandkoming van het Bonifalius-heiligdom. Bij dat alles speelde Titus Brandsma een belangrijke rol. Het was pater Titus die in 1936 contact opnam met kunstenaar Jacq. Maris om te komen tot het plaatsen van 14 kruisweg-staties in het processiepark; de laatste statie werd in 1949 geplaatst. Het beeld, van Natasja Bennink, moet gezien worden als een eerbetoon aan de bemoeienis en het enthousiasme van Titus Brandsma met de Dokkumer bedevaarten en de bouw van deze kapel. Dit werk is weliswaar een beeld van Titus Brandsma, maar tegelijk een geestelijk portret van een mens die direct verwijst naar zijn God. De armen uitgestrekt om de medemens te helpen, de ogen als van een man van Smarten.

Titus Brandsmastrjitte
In de straat staan 41 adressen geregistreerd en hebben als gemiddelde bouwjaar 1964, relatief oud dus. Er zijn al een tijdje geen woningen bijgekomen in deze straat. De jongste woning komt uit het jaar 1967 en de oudste uit het jaar 1963. De gemiddelde oppervlakte van de huizen is 90 vierkante meter.

Gebruikte bronnen: Bonifatiuskapel, Kadastrale Kaart, Wikipedia, Wanda Wandelt. 

Stichting Voedselbank Dokkum

Bij verenigingen en stichtingen zijn achter de schermen vaak vele vrijwilligers actief betrokken. In-Dokkum gaat in deze nieuwe rubriek op zoek naar achtergrondverhalen van verenigingen én de mensen die actief zijn binnen die vereniging. Soms als drijvende kracht, soms als helpende hand. Deze week een gesprek met Gerard Timmerman, voorzitter bij stichting Voedselbank Dokkum. 

Een steuntje in de rug
“De Voedselbank is opgericht in 2010 om mensen die het niet breed hebben, een steuntje in de rug te geven. Eenmaal in de 14 dagen kunnen klanten bij ons een pakket levensmiddelen krijgen. Dit is aanvulling op hun boodschappen die ze moeten doen”, vertelt Gerard Timmerman. Hier voegt hij aan toe: “Wij zamelen voedsel in. Dat krijgen wij van particuliere, voedingsmiddelenbedrijven, supermarkten, boeren, verenigingen, scholen en kerken die inzamelingsacties voor ons houden. Daarnaast zijn wij aangesloten bij de provinciale en landelijke vereniging van voedselbanken. Langs die weg ontvangen wij houdbare en ook verse groenten, zuivel en vlees.

Aanmelden en voorzitterschap
Je kunt je via de website of telefonisch aanmelden om klant te worden van de Voedselbank. “Je krijgt dan bezoek van één of twee van onze vrijwilligers die gaan bekijken of je in aanmerking komt voor voedselhulp van ons. Een eenpersoonshuishouden mag netto, na aftrek van vaste lasten en dergelijke, slechts 50 euro per week overhouden om in zijn of haar levensonderhoud te voorzien. Bij meerdere personen in een huishouden is dat bedrag hoger. Dit alles bespreken de bezoekers van de Voedselbank (screeners) met de klant”, legt Gerard uit. “Ik zelf ben de voorzitter en zorg er samen met de andere bestuursleden voor dat alle vrijwilligers hun werk goed kunnen doen. Dat er voldoende voedsel binnenkomt om iedere 14 dagen uit te kunnen delen. Dat het gebouw in goede staat is en dat er contacten zijn met iedereen die ons wil ondersteunen en wij onderhouden ook de contacten met andere Voedselbanken”, vertelt Gerard Kloosterman.

Coronatijden
Ook voor de Voedselbank waren de coronatijden lastig. “Allereerst om onze vrijwilligers, die veelal op leeftijd zijn, te beschermen tegen corona. Een aantal maanden tijdens de eerste golf hebben wij daarom de pakketten bezorgd bij de klanten. Vanaf de tweede golf hebben wij de klanten wel laten komen, maar mochten er slechts 2 klanten tegelijkertijd binnen en zowel de vrijwilligers als de klanten moesten mondkapjes dragen en handen wassen. Een aantal vrijwilligers hebben zich ook tijdelijk teruggetrokken, omdat ze hun gezondheid terecht het allerbelangrijkst vonden”, beaamd Gerard.

Doel en toekomst
Bij de Voedselbank zamelen ze gratis voedsel in dat ook weer gratis aan de klanten wordt uitgeteld. “Dat kunnen we bereiken dankzij de inzet van ruim 40 vrijwilligers. Dat niemand in armoede hoeft te leven is ons doel. Dat iedereen dagelijks een gezond pakket levensmiddelen heeft om goede en gezonde maaltijden te kunnen maken”, vertelt Gerard enthousiast. Voor de toekomst denken we na hoe wij onze potentiële klanten nog beter kunnen bereiken. Er leven veel meer mensen in armoede in onze gemeente dan wij van een pakket levensmiddelen voorzien, Er komen dus meer mensen in aanmerking voor onze hulp, aldus Gerard Timmerman over de Voedselbank.

Dokkumer Vragenuurtje: Annelies Bosch

Annelies Bosch
In het Dokkumer vragenuurtje ‘ondervragen’ we regelmatig een bekende of minder bekende Dokkumer het hemd van het lijf. In deze editie: Annelies Bosch.

Wie ben je en wat doe je?
Annelies Bosch en ik heb een bedrijf waar professionele fotografen hun producten kunnen inkopen.

Wat heb je met Dokkum?
Dokkum is mijn thuis.

Het mooiste plekje van Dokkum is?
De bolwerken vind ik prachtig. En zeker ook De Zijl, vooral als het donker en mooi verlicht is.

Welk plekje in Dokkum moet direct worden aangepakt om de stad mooier te maken?
Ik vind Dokkum fantastisch en voor de plekken die aangepakt kunnen worden liggen mooie plannen om dit te gaan doen.

Maak de volgende zinnen af:
Parkeren in Dokkum is… wel prima, denk ik.

Dokkum is over tien jaar… nog steeds de gezellige authentieke stad die het nu is.

De nieuwe markt is… prachtig geworden!

En dan de persoonlijke vragen, speciaal voor jou:

Waar komt de passie voor fotografie vandaan?
Jaren heb ik als secretaresse gewerkt maar ik wilde wat creatiefs gaan doen. Samen met een -destijds- collega ben ik voor de lol een avondcursus fotografie gaan doen en daar werd ik zo enthousiast van, dat ik aansluitend een foto opleiding ben gaan volgen.

Waarom ben je een eigen bedrijf gestart?
Ik heb nooit van een eigen bedrijf gedroomd. Na het afronden van de foto opleiding wilde ik fotograferen, maar ik kon gewoonweg nergens aan de slag als fotograaf. Veel fotografen werken als ZZP’er. Een beetje noodgedwongen ben ik maar gewoon onder mijn eigen naam begonnen. Al snel daarna kocht ik de albums voor mijn klanten in bij Konpoli en toen ik een aantal jaren later werd benaderd om naast mijn fotografie als vertegenwoordiger voor Konpoli aan de slag te gaan leek dit een logische beslissing. Op een gegeven moment was de verhouding zoek doordat het zo druk werd met Konpoli waardoor ik uiteindelijk besloten heb om te stoppen als fotograaf.

Je bent nu mede eigenaar van Konpoli. Wat houdt dit precies in?
Wij maken de meest fantastische albums en overige producten voor de professionele fotograaf. Onze productie ligt in Thessaloniki, Griekenland en vanuit daar worden de producten naar de klant verzonden. Ik ben eindverantwoordelijk voor de verkoop in Nederland en België. Ook werken we samen met andere ondernemers waar we gepersonaliseerde producten voor maken, denk aan; notitieblokken, tassen, menumappen en sleutelhangers. Heel dicht bij huis zijn dat o.a de sleutelhangers van DokkumOriginals.

Wat zijn je werkzaamheden binnen je eigen bedrijf?
Die zijn heel breed, voor Nederland en België ben ik verantwoordelijk voor alle facetten binnen het bedrijf. Van het klantencontact tot de marketing. Ook ben ik regelmatig in Griekenland voor het ontwerpen van nieuwe producten en uitzoeken van materialen en/of kleuren. De boekhouding is ook een dingetje, maar gelukkig heb ik veel goede mensen om me heen!

Hoe ziet een werkdag bij Konpoli er voor jou uit?
Vooral heel gezellig, ik hou van werken met plezier. Samen met Lotte ben ik vrijwel alle ochtenden op kantoor. Omdat Dokkum niet altijd even gunstig ligt voor onze Belgische maar ook Nederlandse klanten ben ik ook regelmatig op pad.

Wat vind je het leukste aan je werk?
De afwisseling in werkzaamheden, de vrijheid en het contact met fotografen.
Fotografie is zo’n prachtig vak, vooral als het tot een eindproduct als een album komt!

Hoe zie je de toekomst voor je?
Ik doe nu iets waar ik oprecht blij van word en er liggen nog zoveel plannen en mogelijkheden voor de toekomst. En zolang ik met plezier werk dan hoop ik dit nog heel lang te mogen blijven doen en onderdeel te mogen blijven van dit prachtige bedrijf.

Heb je nog bepaalde doelen de je wil bereiken?
We zijn nu druk bezig om Konpoli in Spanje op de kaart te zetten.

Wat doe je graag in je vrije tijd?
Avonden met vrienden doorbrengen en uit eten gaan. De zon opzoeken; ik probeer een bezoek aan onze fabriek in Griekenland dan ook eigenlijk altijd met een weekendje te combineren 😉

Waar word je gelukkig van?
Van heel veel dingen. Positieve mensen, familie, vrienden, de meest mooie foto’s, de zon, een goed gesprek, winkelen, koffie, cheesecake, (veel) sushi, goede wijn en Netflix.

Keuzevragen:

Nieuws uit de krant of online? Online.

In de auto of op de fiets? Auto.

Online shoppen of de stad in? Beide.

Om af te sluiten:

Heb je suggesties voor mensen die je in het Dokkumer vragenuurtje wilt zien?
Jan Douwe Visser.

Dokkum toen en nu: Molensteeg

Molensteeg
De historische binnenstad van Dokkum kent tal van bijzondere plekjes met een goed verhaal. Zowel binnen als buiten de binnenstad zijn de afgelopen jaren gebouwen gesloopt, opgeknapt of nieuwgebouwd. In-Dokkum.nl duikt in de rubriek ‘Dokkum toen en nu’ de geschiedenis in. Waarom heeft een straatnaam die naam gekregen? En wat stond er vroeger op de plek van wat er nu staat? In deze editie: De Molensteeg, een straatnaam vernoemd naar de molen op de Schermesweide. 

‘T Hooghuis
In een klein zijstraatje van de Molensteeg staat een groot gebouw en dit straatje draagt dezelfde naam als het bouwsel; ‘t Hooghuis. Dit Hooghuis was een asiel voor daklozen. Mensen die uit armoede of huurschuld hun woning moesten verlaten of met verhuizing geen woning konden vinden, werden hier ondergebracht, soms was het geheel bezet. Later is het gebouw onder andere in gebruik geweest door J. Kool, handelaar in lompen, beenderen en metalen en wat er meer te koop was op dit gebied. De handel was een goede bron van inkomsten, ‘s morgens trokken de kooplui er met de hondenkar op uit en in de kar lag de handel. Deze handel bestond uit steengoed zoals kopjes en schotels, vazen en potgoed van het ‘Pothuis’, zoals dekschalen, bloempotten en meer. Met deze goederen werden lange afstanden afgelegd waarbij ze in de avond terugkwamen en al het overgebleven goed op straat werd gesorteerd. Alles werd daarna verkocht aan Kool.

Schermesweide en putstoel
De Molensteeg loopt vanaf molen “De Hoop” naar de Stenendam. De meelwagen van de molenaar reed hierlangs de stad in. De straat dankt zijn naam aan een molen, niet die van “De Hoop”, maar aan de molen op de Schermesweide. Onder het brugje “Woudpijpje”, in het Bolwerk, loopt het grachtje het “Nauw” met voorheen een zijtak naar de Schermesweide; in de Molensteeg lag een brugje waar deze onderdoor liep, de naam van het brugje was Molenaarsbrugje; de zijtak is gedempt en het brugje is verdwenen. De Molensteeg heeft twee zijstraten, de Strobossersteeg en de Putstoelsteeg, dit is nu ‘Bij het Hooghuis’. Deze steeg is een verbinding tussen Molensteeg en Wortelhaven. De putstoel, staande aan het grachtje het Nauw, werd geërfd door Andries Tjepkes.

Molensteeg
Er staan 18 adressen geregisseerd in de Molensteeg. Het gemiddelde bouwjaar van deze huizen is 1980. Hierbij stamt het meest recent gebouwde huis uit het jaar 2015 en de oudste woning is 98 jaar oud met als bouwjaar 1923. De gemiddelde oppervlakte van de huize ligt op 82 vierkante meter, de woningen zijn over het algemeen dus vrij klein.

Oproep: de rubriek Dokkum Toen & Nu is een graag gelezen rubriek op www.in-dokkum.nl. De komende zomerperiode plaatsen we graag edities van onze lezers. Heeft u een mooi onderwerp inclusief foto’s van Toen & Nu voor deze rubriek? We ontvangen het graag! Stuur uw inzending naar redactie@in-dokkum.nl en wie weet verschijnt uw editie van Dokkum Toen & Nu binnenkort in deze graag gelezen rubriek! 

Gebruikte bronnen: ‘n stad vol herinneringen, Kadastrale Kaart
Hoofdfoto: Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, Amersfoort / 178.685

EHBO-vereniging Dokkum

Bij verenigingen en stichtingen zijn achter de schermen vaak vele vrijwilligers actief betrokken. In-Dokkum gaat in deze nieuwe rubriek op zoek naar achtergrondverhalen van verenigingen én de mensen die actief zijn binnen die vereniging. Soms als drijvende kracht, soms als helpende hand. Deze week een gesprek met Rienk Prins, materiaalbeheerder bij de EHBO-vereniging van Dokkum. 

Oprichting
De EHBO-vereniging van Dokkum is op 22 februari in het jaar 1963 opgericht. “Dit werd gedaan met als doel de burgers in Noord-Fryslân de mogelijkheid te geven om dichtbij huis de beginselen van eerste hulp verlenen bij te brengen. Mensen leren wat zij kunnen doen na een ongeval in afwachting van een ambulance om het slachtoffer een zo groot mogelijke kans te geven op overleving en herstel. Dit doen we door mensen een cursus aan te bieden. Na het behalen van een diploma geven wij herhalingslessen om het diploma geldig te houden”, vertelt Rienk Prins. “Ik zelf ben beheerder van het materiaal van de vereniging, dat bestaat uit oefen verbandmateriaal, oefenpoppen, hulpverlenertassen, AED’s en EHBO kleding.”

Eerste Hulp diploma
Bij onze vereniging vinden we het belangrijk dat de leden trouw de herhalingslessen volgen en ook eens meedraaien met de hulpverlening bij evenementen, daar leren ze heel veel van. Het aanspreken en behandelen van oefenpoppen of Lotus slachtoffers is lang zo moeilijk niet dan het helpen van een echt slachtoffer. En daar leren we juist voor”, benoemd Rienk. Op dit moment heeft de vereniging 150 leden. “Als mensen een cursus Eerste Hulp bij ons hebben met een afgesloten diploma, kunnen ze lid worden. Ook als ze een geldig diploma EH hebben, kunnen ze zich bij ons melden, bijvoorbeeld na een verhuizing of een diploma dat via school is behaald. Zorg er in deze gevallen wel voor dat jouw EH diploma maar 2 jaar geldig blijft. Door op tijd de herhalingslessen te volgend, kun je jouw EH diploma geldig houden”, voegt Rienk Prinsnog toe.

Corona
Ook de EHBO-vereniging heeft veel last gehad van de coronatijden. “Die waren niet leuk”, vertelt Rienk Prins. “We konden geen herhalingslessen geven, maar we hebben de leden via de mail verschillende updates gestuurd met daarin vragen om kennis niet helemaal te verliezen. Maar het oefenen ging natuurlijk niet door en dat is wel heel belangrijk. Van april tot en met augustus hebben we hulpverleend in de priklocatie van de GGD in Dokkum. Nu begint de hulpvraag bij evenementen ook weer op gang te komen”, vertelt Rienk enthousiast. “Wij willen een bloeiende vereniging zijn waar mensen op een leuke manier les kunnen krijgen in het helpen van mensen na een ongeval, zowel voor beginners als herhalers”, aldus Rienk Prins.

Geef je op!
Bij voldoende deelname start er begin november weer een beginnerscursus Eerste Hulp. Deze duurt 3 zaterdagen met op de derde zaterdagmiddag een examen, Er zijn nog enkele plaatsen beschikbaar, maar wees er snel bij! Ook zijn er geregeld reanimatie cursussen. Voor opgave voor een cursus kunt u naar onze website gaan, daar vindt u een opgave formulier. Ook kunt u met vragen en opmerkingen bij de vereniging terecht door een mailtje te sturen.

Foto: Nieuwsblad Noordoost-Friesland

JE MUTTE MAR HOARE WY’T UT SEIT: FYTSE IN’E STRONT

Ik hew altiten un fyts in ut hòk had; nyt dat ik um oait brúkt hew, mar hij war der wel. Dus toen ik op myn ouwe dag thús kwam te sitten, kinst wel rade wat myn frou toen sei: “Dou kinst foartaan wel fytse, hest tyd genoêg nou!” Dus ik dy ouwe fyts út ut hok haald en dat ding brúkte ik at ut mij te fer lopen war. Ik had dy fyts oait tweede hâns bij Boersma in ’e Keppelstraat kocht, kinst nagaan hoe oud dat ding weze must, mar ut war wel un echte Koga Miyata.

Gaan ik foar de fierde kear op dat oud barrel fut en rees ik fan ’e Syl su de Diepswal op, slaan ik suwat over de harses, foarfòrk broken. Ik nar de fytsemaker op ’e Oastersingel en dy seit: “Ja, ut ouwe model nòg, dy hadden dêr un swakke plek, kin’k nyt mear make.”

Frou bliid dat ik sels nyt in ’e kreukels lag. Nou dan kon ik har ouwe fyts earst wel bruke, mar dat het ok nyt lang duerd. Gaan ik bij ut Westerbolwerk nar beneden om linksaf de Altenstreek op te riden, breekt myn sadel af terwyl ik in ’e remmen knyp. Disse kear floog ik over ut stuur heen en lei ik langút op ut bolwerk. Bitsje moeisaam overeind, onderdelen bij mekaar socht en mar wear lopend nar hús…

Toen wadden de fytsen op. Mar myn frou sei: Ik wil wel un elektrise fyts, dan kinne we ok us buten de bolwerken te fytsen. Ik gaan morgen fut foar su’n fyts.” Ik docht bij mijself: “Dan mut ik tòch mar even met. Want dan kin ik wear op har fyts der achteran harke en ut enuge wat ik siën is hur batterij…” Dus un week later hadden we allebeide un elektrise fyts.

Sinsdyn mut ik regelmatug met te fytsen. We binne overal al weest. Su binne we laast met Keimpe en de frou nar Hogebeintum weest om ut nije informaasjesentrum te bekiken. Dêr hadden se un boarsel fan twaalf meter grond út ’e terp tentoansteld en dat fertelde ut ferhaal  fan dertyn eeuwen bewoaning dêr. Un anrader! Dêrna binne we nog even op ut kerkhôf op de hoogste terp fan Fryslân weest, wêr’t we bij twee graven fan mannen út ut onderwiis staan hè, dy’t we goed kend hewwe: Anton Pietersen en de feul te jong overleden Auke Wiersma.

Toen mar wear ferder op ’e fyts deur Blija nar de “Terp fan de toekomst”. Helaas ston der un groat hek foar en konnen we der nòg nyt nar toe; folgend jaar nòg mar us hene. Myn blokjes fan de akkú wadden al aardug minder, dus fia Holwert wear op hús an. Fytse we moai bútendyks richting Holwert en gaan we over un feerooster hene, en dêr ride we in un meter dikke laag skapestront. We seiden teugen mekaar: “Wêrom skite dy skapen allemaal op ut betonpad en nyt in ut gras? Mar toen wist ik ut wel: wij skite tòch ok nyt op oans eigen etensbord?

De groeten fan Nutterd

NOTA BENE: disse spinsels en kollumns binne bedoëld om reaksys op te roêpen en krijen, mar wel in ut Dokkumers! Dus skryf suas’t praatst en reagear, mar wel it oans stadstaaltsje graag! Aksy geeft reaksy. Kyk ok us op: www.dokkumers.nl

Namens Ut Genoatskap foar ut gebrúk fan ut Dokkumers