Dokkum toen en nu: Catharina Geertruida Schraderstraat

De historische binnenstad van Dokkum kent tal van bijzondere plekjes met een goed verhaal. Zowel binnen als buiten de binnenstad zijn de afgelopen jaren gebouwen gesloopt, opgeknapt of nieuwgebouwd. In-Dokkum.nl duikt in de rubriek ‘Dokkum toen en nu’ de geschiedenis in. Waarom heeft een straatnaam die naam gekregen? En wat stond er vroeger op de plek van wat er nu staat? In deze editie: De Catharina Geertruida Schraderstraat, een straatnaam vernoemd naar Catharina Geertruida Schrader, vroedvrouw en auteur. 

Catharina Geertruida Schrader
Catharina Geertruida Schrader was de dochter van Friedrich Schrader, hofkleermaker, en Gertrud Nibberich. Ze werd geboren in 1656 in Bentheim en is overleden in Dokkum op 30 oktober 1746. Ze trouwde op 7 januari 1683 in Bentheim met een meesterchirurgijn Ernst Wilhelm Cramer en hertrouwde op 22 februari 1713 in Dokkum met Thomas Higt, burgemeester van Dokkum. Uit het eerste huwelijk werden vier dochters en twee zoons geboren. Schrader was een vroedvrouw en ze schreef een verloskundig dagboek. Een vroedvrouw houdt zich bezig met het begeleiden van de normale, ongecompliceerde zwangerschap en bevalling, ook wel verloskundige genoemd.

Catharina Schrader Stichting (CSS)
In een praktijkjournaal van ruim vijfhonderd folio’s deed Catharina Schrader van 9 januari 1693 tot 7 februari 1745 in telegramstijl verslag van duizenden verlossingen, eventuele complicaties en de afloop voor moeder en kind. Haar aantekeningen vormen een uniek document dat van groot belang is voor de kennis van het vroedvrouwschap in vroegere tijden. In 1981 werd een stichting naar haar vernoemd: de Catharina Schrader Stichting, die zich ten doel stelt de kennis van de verloskunde te bevorderen. Deze stichting werd opgericht in 1981 door de Nederlandse Organisatie van Verloskundigen. In 1982 startte de inrichting van het huidige documentatiecentrum. De collectie beslaat drie onderdelen: documenten en boeken, audiovisuale banden en museale voorwerpen. De collectie bevindt zich in Urk.

Memoryboeck van de Vrouwens en Verloskundigenpraktijk Dokkum
Catharina heeft het “Memoryboeck van de Vrouwens” geschreven, een dagboek van verlossingen in Dokkum van 1693-1745. Hierin hield ze bij hoe haar werk als vroedvrouw verliep. Ze schreef over gezinnen die ze hielp en de moeilijke omstandigheden die ze elke dag weer moest trotseren. Ze heeft ze in haar dagboek meer dan 300 bevallingen beschreven.  Er is ook een roman over haar geschreven door Tineke de Jager-van der Zee genaamd Catharina Schrader, vroedvrouw tegen wil en dank. Er is ook een praktijk in Dokkum vernoemd naar Catharina: Catharina Schrader Verloskundigenpraktijk Dokkum e.o. Haar verhalen inspireerden hen om net zoals zij elk gezin zo goed mogelijk te helpen. Ze leefde in een harde tijd. Haar man overleed om jonge leeftijd waardoor ze alleen achterbleef met zes kinderen. Zij moest voor het inkomen zorgen en tegelijkertijd voor de kinderen. Catharina gaf echter niet op. Haar man liet haar zijn chirurgijnenpraktijk in Dokkum na welke ze met veel inzet runde. Dit liep goed, dus richtte ze na een jaar ook haar eigen vroedvrouwenpraktijk op.

Straat
Er is een totaal van 36 geregistreerde adressen in de Catharina Geertruida Schraderstraat. Deze straat bevindt zich in de buurt van de Dokkum Hoedemakerspolder. De huizen in de straat zijn over het algemeen vrij recent gebouwd. Het gemiddelde bouwjaar is 2015, met het meest recent gebouwde huis uit het jaar 2021. De oudste woning stamt uit het jaar 1960. De huizen hebben een gemiddelde oppervlakte van 120 vierkante meter.

Oproep: de rubriek Dokkum Toen & Nu is een graag gelezen rubriek op www.in-dokkum.nl. De komende zomerperiode plaatsen we graag edities van onze lezers. Heeft u een mooi onderwerp inclusief foto’s van Toen & Nu voor deze rubriek? We ontvangen het graag! Stuur uw inzending naar redactie@in-dokkum.nl en wie weet verschijnt uw editie van Dokkum Toen & Nu binnenkort in deze graag gelezen rubriek! 

Gebruikte bronnen: Wikipedia, Verloskundigenpraktijk Dokkum, Catharina Schrader Stichting en Kadastrale kaart.

Holtan Foundation

Bij verenigingen en stichtingen zijn achter de schermen vaak vele vrijwilligers actief betrokken. In-Dokkum gaat in deze nieuwe rubriek op zoek naar achtergrondverhalen van verenigingen én de mensen die actief zijn binnen die vereniging. Soms als drijvende kracht, soms als helpende hand. Deze week een gesprek met Greetje Kloosterhuis, voorzitter bij Holtan Foundation. 

Holtan Foundation
Deze stichting is opgericht in het jaar 2016. “We hebben de naam Holtan gebruikt door de connectie van 2 landen in een heel verschillende situatie; Holland – Tanzania. De  stichting is opgezet om de leefomstandigheden van mensen in Tanzania te bevorderen”, legt Greetje Kloosterhuis uit. Greetje Kloosterhuis woont voor het grootste gedeelte van het jaar in Tanzania en daar worden kleine projecten gestart. “We proberen vooral onderwijs te stimuleren door middel van kleine schooltjes te helpen met materialen en kinderen te sponsoren d.m.v. het betalen van schoolgelden. Tevens geven we hulp aan mensen om een eigen bedrijfje te starten door hun bijvoorbeeld te steunen met een geit of kippen. Ook zijn we soms genoodzaakt mensen te helpen met de eerste levensbehoeftes zoals onderdak, kleding en voedsel”, vertelt het team van de Holtan Foundation. Hier voegen ze nog aan toe: “Wat we vooral proberen te bereiken is door middel van onderwijs de mensen een kans te bieden op een betere toekomst. Zo ook door het steunen van mama’s bij het opzetten van een eigen bedrijfje zodat ze zelf in hun eigen leefomstandigheden kunnen voorzien.”

Tanzania
“Tanzania heeft meer dan 55 miljoen inwoners waarvan 60 procent van de bevolking onder de armoedegrens leeft. In het begin was het best een cultuurschok om te zien hoe sommige mensen moeten leven met helemaal niks. Elke dag wakker worden en alleen maar denken hoe te overleven en hun kinderen te eten geven. Maar toch is het nog steeds mooi om hier te zijn en dit dankbare werk te mogen doen en soms een glimlach op iemand zijn gezicht te mogen toveren”, vertelt Greetje enthousiast. “Door de corona zijn de leefomstandigheden van de mensen in Tanzania nog meer verslechterd. Doordat heel veel mensen op de één of andere manier afhankelijk zijn van toerisme. En zoals bekend ook toerisme hier niet meer volop draait, dus veel mensen geen inkomsten meer hebben”, voegt Greetje toe.

Donaties/giften en nieuw project
De stichting is geheel afhankelijk van donaties en giften. Mensen, maar ook bedrijven, kunnen een kind sponsoren door maandelijks een bedrag over te maken. Ook is de stichting erg blij met donaties en giften voor de lopende projecten. “Ikzelf ben voorzitter binnen het bestuur. Tevens ben ik het grootste gedeelte van het jaar in Tanzania waar ik lopende projecten ondersteun en nieuwe projecten opzet”, vertelt Greetje. “Er is nu net een klein project opgezet om kinderen met een beperking te helpen door ze een ziektekostenverzekering aan te bieden. Deze kinderen worden vaak nog achter gesloten deuren gehouden. Dit door schaamte maar ook door geen geld om hulpmiddelen aan te schaffen. Door deze kinderen te helpen met een verzekering van maar 25 euro per jaar kunnen ze in ieder geval alle medische hulp krijgen die ze hard nodig hebben. Ook proberen we woongelegenheid te vinden voor sommige kinderen dicht bij school zodat ze in ieder geval een vorm van onderwijs kunnen krijgen”, vertelt het team.

Steun ons
Voor meer informatie kunnen mensen kijken op onze website en Facebook pagina. “Ik zou heel graag alle mensen willen oproepen die onze stichting een warm hart toedragen, op wat voor manier voor hun mogelijk is, ons te steunen met sponsoring of een gift. Hoe groot of klein alles is welkom en elke euro wordt hier goed besteed. Elke euro wordt geheel besteed aan de mensen hier in Tanzania en niks voor personele kosten. Ook is het mogelijk voor bedrijven om partner te worden van onze stichting. We zijn een Anbi stichting dus aftrekbaar voor de belastingen”, benoemd Greetje Kloosterhuis. Neem hiervoor contact op met onze voorzitter via mail of Whatsapp nummer +31 625 49 49 47. Uw gift is zeer welkom op: Holtan Foundation, NL64 RABO 0310 2245 94. Asante sana, heel erg bedankt namens de mensen in Tanzania.

Zomergasten: shoppen in Dokkum


Terwijl de broers Jaap en Govert Smits genieten van het uitzicht op de Zijl, komen hun vrouwen Nelleke en Josephine net een van de winkels uit. “Je hebt hier echt hele leuke winkels en boetiekjes met bijzondere merken en er wordt je niks opgedrongen!”, aldus de enthousiaste dames.

Dagje Dokkum in de zon
De broers en hun vrouwen wonen in Dordrecht en Bergen op Zoom en verblijven een midweek in een hotel in Leeuwarden. Vandaag staat er een dagje Dokkum op het programma: “We waren hier al eens eerder, maar toen was het vreselijk weer. Gelukkig schijnt de zon vandaag! We vinden het tot nu toe een heel leuk en mooi oud stadje. Al die Friese steden hebben eigenlijk wel hun eigen identiteit.”

Vriendelijke mensen
“Dokkum ziet er mooi uit, er zijn vriendelijk mensen. Het moet hier eigenlijk niet te druk worden”, vinden Jaap en Govert. “De Friezen zijn allemaal heel vriendelijke mensen, die vooroordelen van ‘stugge mensen’ kloppen van geen kant. Verder is het hier niet te groot, lekker compact, mooi, gezellig en prachtig qua historische waarde. En nu gaan we de kroeg in!”. De schoonzussen vinden het prima: “duiken wij nog even een winkel in”.

Foto: Marit Anker

Zomergasten: familiereünie in Dokkum


Tegelijkertijd met de boot en met de camper arriveren in Dokkum, wat een planning! Dennis en Ingeborg uit Oss hebben hun boot aangemeerd bij de camperplaats. Marianne – zus van Ingeborg – heeft samen met haar man Manfred de camper vanuit Altenkirchen in Duitsland meegenomen naar Dokkum. Het is een soort van familiereünie. “Dertig jaar geleden lagen we hier ook met de boot, vlakbij de molen. Daar hebben we toen een foto van gemaakt. En gisteren hebben we een nieuwe foto gemaakt op dezelfde plek!”

Bonifatius
Er is gisteren zoveel bij gekletst dat er geen tijd was om iets te ondernemen. Vandaag gaan ze uiteraard Dokkum verkennen. Waarom kwamen jullie destijds in Dokkum terecht? Dennis: “Ik zat vroeger op een katholieke school en leerde uiteraard over Bonifatius. Dat is altijd blijven hangen en zodoende gingen we toen naar Dokkum. Dertig jaar lang zijn we niet in Dokkum geweest. Dus de Bonifatiuskapel staat nu zeker op het programma.” De fietsen zijn ook mee: “We fietsen straks een stukje knooppuntenroute, langs de Dokkumer Ee.”

Plekje met panorama
Dennis en Ingeborg gaan iedere zomer weg met de boot. Ze zijn nu in twee weken van Oss naar Schiermonnikoog gevaren. Marianne en Manfred trekken er ieder jaar op uit met de camper. Friesland is een favoriete bestemming: “We zijn altijd graag in de buurt van het water. En als het kan dan spreken we met elkaar af.” Nu genieten ze nog even van koffie. “Voor campers is het fijn om hier te staan, vanwege de bedrijvigheid op het water. En vanaf dit picknickbankje heb je het mooiste panorama.”

Foto: Marit Anker | Tekst: Marieke Andringa

Dokkum toen en nu: Hoedemakersweg

De historische binnenstad van Dokkum kent tal van bijzondere plekjes met een goed verhaal. Zowel binnen als buiten de binnenstad zijn de afgelopen jaren gebouwen gesloopt, opgeknapt of nieuwgebouwd. In-Dokkum.nl duikt in de rubriek ‘Dokkum toen en nu’ de geschiedenis in. Waarom heeft een straatnaam die naam gekregen? En wat stond er vroeger op de plek van wat er nu staat? In deze editie: De Hoedemakersweg, een straatnaam vernoemd naar de boerderij Hoedemakersplaats in dit gebied. 

Boerderij
Begin 19e eeuw was Thomas Jans Helder eigenaar van de poldermolen van de Hoedemakerspolder. Hij was boer op de zathe De Hoedemakersplaats. Dit was een groot boerderijcomplex met zo’n honderd pondemaat land achter de zaagmolen van Cornelis Helder, langs de Dokkumer Ee. Pachter van de boerderij was rond 1900 Geert Kroodsma. Op 3 oktober 1906 werden boerderij en landerijen openbaar verkocht en kwamen bij verschillende mensen in eigendom. De molen moest men gezamenlijk overnemen en laten bedienen, de boerderij werd na de verkoop gesloopt.

Poldermolen
Op 31 januari 1935 werd J. Postma als molenaar benoemd tijdens de jaarlijkse vergadering. In 1943 was D. Wiegersma de molenaar, en verkeerde de molen in redelijke staat van onderhoud. De molen was uitgerust met een schroef en maalde uit op de Dokkumer Ee. In 1947 werd de molen buiten bedrijf gesteld, voor de bemaling kwam er een pomp met benzinemotor. De ingelanden wilden de hoge kosten van herstel niet meer aan de molen besteden. Sindsdien werd de molen aan zijn lot overgelaten. Hij werd door de gemeente gesloopt in 1955 en in onderdelen bewaard op de Stadshelling, maar verdwenen uiteindelijk. Nu herinnert zich slechts een gevelsteen en een straatnaam aan de mooie poldermolen die hier ooit stond.

Hoedemakersweg
Op de hoek van de Helderstraat en de Hoedemakersweg met de Mûnedyk in Dokkum is in de zijmuren van de hoekwoning een gevelsteen aangebracht met de afbeelding van de grondzeiler: een slanke muonts. De Hoedemakersweg bestaat uit allerlei gezinswoningen en een totaal van 73 adressen. Dit is aanzienlijk meer dan in de meeste andere straten. Het gemiddelde bouwjaar van de huizen in de straat is 1970. Het meest recente huis in de straat stamt uit 2019. De oudste woning is 68 jaar oud en heeft als bouwjaar 1953. De huizen hebben een gemiddelde oppervlakte van 136 vierkante meter.

Oproep: de rubriek Dokkum Toen & Nu is een graag gelezen rubriek op www.in-dokkum.nl. De komende zomerperiode plaatsen we graag edities van onze lezers. Heeft u een mooi onderwerp inclusief foto’s van Toen & Nu voor deze rubriek? We ontvangen het graag! Stuur uw inzending naar redactie@in-dokkum.nl en wie weet verschijnt uw editie van Dokkum Toen & Nu binnenkort in deze graag gelezen rubriek! 

Gebruikte bronnen: Slideshare, Molen data base en Kadastrale kaart.


Foto: Hoedemakersmolen, Stichting Fotografie Willem Kamminga

Hengelsportvereniging Dokkum

Hengelsportvereniging DokkumBij verenigingen en stichtingen zijn achter de schermen vaak vele vrijwilligers actief betrokken. In-Dokkum gaat in deze nieuwe rubriek op zoek naar achtergrondverhalen van verenigingen én de mensen die actief zijn binnen die vereniging. Soms als drijvende kracht, soms als helpende hand. Deze week een gesprek met Arne-Menno Eelkema, voorzitter bij Hengelsportvereniging Dokkum. 

Oprichting
“Op 28 juni 1939 kwam op initiatief van J. Rosema, J. Keegstra, D. de Beer en enige anderen in café ‘de Benthem’ een aantal liefhebbers van de hengelsport bijeen, om te komen tot de oprichting van een Dokkumer Hengelclub”, vertelt Arne-Menno Eelkema. Hier voegt hij nog aan toe: “Tijdens de vergadering gaven zich ruim 20 aanwezigen op als lid van de pasgeboren Dokkumer onderafdeling van de afdeling Leeuwarden van de Algemene Nederlandse Hengelaarsbond. Reden was met name om viswedstrijden te organiseren. Toen bleek dat er te weinig goed viswater beschikbaar was, werd er ook over gegaan op uitzet van pootvis en pachten van viswateren.”

Activiteiten
Bij de Hengelsportvereniging Dokkum worden activiteiten georganiseerd voor leden en voor jeugd. “Ieder jaar is er in januari de algemene ledenvergadering met daarnaast een gastspreker en verloting. In februari en november houden we meestal een bootviswedstrijd waarbij wordt gevist op roofvis in de wateren van en rondom Dokkum. Ook hebben we eens in de twee jaar een visdag bij de forellenvijver in combinatie met een barbecue. Daarnaast hebben we vaak nog een of twee gezellige avonden per jaar waarbij onder het genot van een biertje over onze hobby gesproken kan worden. Verder organiseren we ieder jaar in mei een jeugdviswedstrijd voor de basisschooljeugd van Dokkum. Naast deze activiteiten houden we ons bezig met visserijvoorzieningen zoals trailerhellingen en visplaatsen en visreddingen/visoverzet bij baggerwerkzaamheden/droogleggingen”, vertelt Arne-Menno enthousiast.

Doel en plannen
Goed bereikbare viswateren met goede voorzieningen met een goed visbestand is het doel van de vereniging. “Hierdoor krijg je de jeugd enthousiast voor de hengelsport. Neem als voorbeeld de ´Visparel´ het Tolhuispark, daar zijn de afgelopen jaren meerdere visplaatsen aangelegd. Daarnaast is er een grote hoeveelheid karper in uitgezet, en is het water in woonwijk de Kooilanden nu ook ingebracht in de landelijke lijst van viswateren. Dit zijn de zogenaamde trapveldjes voor de jeugd. Hier kunnen ze het vissen leren en nog goed vangen ook. En dat allemaal op steenworp afstand van hun woning.

Daarnaast willen we door de activiteiten die we organiseren de verbinding tussen de leden zijn. De gezamenlijke passie voor de hengelsport, bindt de mensen met elkaar en dat vinden we mooi om te zien!”, benadrukt Arne-Menno. Ook zijn er enkele plannen in ontwikkeling op dit moment. “Er zijn onder andere plannen voor een vissteiger en natuurlijke visplaatsen in de Meersloot te Dokkum. Ook wordt er gewerkt aan een zogenaamde Visparel in het Botkepark te Damwoude. Dit in samenwerking met HSV Leeuwarden, Hengelsportfederatie Fryslân, de gemeente, de buurtvereniging en dorpsbelangen. Dit gaat met name voor de jeugd, zodat ze vlakbij hun woning toegankelijk en goed viswater hebben. De zogenaamde trapveldjes waar ik het eerder over had”, legt Arne-Menno uit.

Leden en aanmelding
De vereniging is een afdeling van de Hengelsportvereniging Leeuwarden met ruim 7500 leden. Omdat het zo’n grote vereniging is heeft men destijds afdelingen in het leven geroepen. Zo kan men meer per regio activiteiten organiseren, zodat het iets kleinschaliger en daardoor toegankelijker is. Het aanmelden loopt tegenwoordig via het Landelijk Sportvisserij Nederland. Via de website www.vispas.nl kun je lid worden van HSV Leeuwarden, dit kun je in het bestelproces aangeven.  Wanneer je lid bent van HSV Leeuwarden kun je automatisch meedoen aan de activiteiten welke wij als afdeling HSV Dokkum organiseren.

 Voorzitter en coronatijden
“Als voorzitter ben ik er verantwoordelijk voor dat ons bestuur draait en de taken worden uitgevoerd zodat we elk jaar weer onze activiteiten organiseren. Verder proberen wij ons als vereniging positief op de kaart te zetten, zodat mensen ons weten te vinden wanneer ze ons nodig hebben. Denk hierbij aan de gemeente maar ook aan bijvoorbeeld uitvoerders van projecten waarbij visoverzet nodig is. Daarnaast verzorg ik samen met medebestuurslid Simon Spriensma de website www.hsvdokkum.nl”, vertelt Arne-Menno Eelkema over zijn taken binnen de vereniging.  “Het verenigingsleven en dus ook onze activiteiten kwamen helemaal stil te liggen tijdens corona. Omdat de Hengelsportverenigingen zich hebben te houden aan het landelijke beleid van Sportvisserij Nederland, was er vrijwel weinig tot niets mogelijk. We hebben er dan ook voor gekozen geen risico´s te nemen en ons er eerst maar bij neer te leggen. Zaterdag 21 augustus hebben we onze eerste activiteit weer op de planning staan. Een jeugdevent in samenwerking met Sportvisserij Nederland, de ZomerVisKaravaan”, benoemd Arne-Menno.

“Voor de mensen die nog nooit hebben gevist… pak eens een hengel, zoek de rust op in de prachtige natuur en ervaar eens hoe het is. Geniet!”, aldus Arne-Menno Eelkema.

Foto: Van rechts naar links, Simon Spriensma bestuurslid, Arne-Menno Eelkema voorzitter, Hillebrand Kool secretaris, Andries Koning penningsmeester. Bestuurslid Fred de Jong mist op deze foto. Foto is gemaakt door Lammert Damsma.